مخاطب هدف سایت یکی از مهم‌ترین مواردی است که قبل از طراحی ساختار، محتوا و صفحات سایت باید مورد توجه قرار گیرد. یک سایت زمانی می‌تواند ارتباط بهتری با کاربران برقرار کند که مشخص باشد چه افرادی قرار است از آن استفاده کنند و با چه نیاز یا هدفی وارد سایت می‌شوند.
شناخت مخاطب هدف به این معنی نیست که تمام کاربران دقیقاً ویژگی‌های یکسانی دارند. هدف این است که گروه‌های اصلی مخاطبان شناسایی شوند تا ساختار سایت، اطلاعات و مسیرهای اصلی با نیاز آن‌ها هماهنگ‌تر باشد.
برای مثال، نیازهای مخاطبان یک سایت شرکتی با کاربران یک فروشگاه اینترنتی یا بازدیدکنندگان یک سایت شخصی یکسان نیست. به همین دلیل، قبل از تصمیم‌گیری درباره طراحی، بهتر است بدانیم مخاطب اصلی سایت چه کسی است و به دنبال چه چیزی می‌گردد.
مخاطب هدف سایت چیست؟
مخاطب هدف سایت به گروهی از کاربران گفته می‌شود که سایت بیشتر برای پاسخ دادن به نیازها، سؤال‌ها یا اهداف آن‌ها ایجاد شده است.
برای مثال، مخاطب هدف یک سایت می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
* مشتریان بالقوه یک شرکت
* افرادی که به دنبال یک خدمت مشخص هستند
* خریداران یک محصول
* شرکت‌ها و سازمان‌هایی که به خدمات تخصصی نیاز دارند
* کارفرمایانی که قصد بررسی نمونه‌کار دارند
* افرادی که برای کسب اطلاعات وارد سایت می‌شوند
ممکن است یک سایت چند گروه مخاطب داشته باشد، اما معمولاً بهتر است مشخص شود کدام گروه اهمیت بیشتری دارد.
اگر سایت برای همه افراد و بدون در نظر گرفتن نیاز مشخص طراحی شود، ممکن است پیام اصلی و ساختار آن برای هیچ گروهی کاملاً واضح نباشد.
چرا شناخت مخاطب هدف سایت اهمیت دارد؟
شناخت مخاطب می‌تواند روی بسیاری از تصمیم‌های مهم سایت تأثیر بگذارد.
برای مثال، با شناخت بهتر کاربران می‌توان تصمیم گرفت:
* چه اطلاعاتی باید در سایت نمایش داده شود؟
* کدام خدمات یا محصولات اهمیت بیشتری دارند؟
* کاربران با چه سؤالاتی وارد سایت می‌شوند؟
* مسیر اصلی حرکت آن‌ها چیست؟
* چه محتوایی می‌تواند برای آن‌ها مفید باشد؟
* چه اقدامی باید در پایان انجام دهند؟
بنابراین شناخت مخاطب فقط یک موضوع مربوط به بازاریابی نیست، بلکه می‌تواند روی ساختار و طراحی سایت نیز تأثیر مستقیم داشته باشد.
در مقاله هدف سایت چیست و چگونه باید آن را تعیین کرد؟ بررسی کردیم که هدف سایت چگونه می‌تواند مسیر کلی طراحی را مشخص کند.
شناخت مخاطب کمک می‌کند این هدف با نیاز واقعی کاربران هماهنگ‌تر شود.
برای شناخت مخاطب هدف چه سؤال‌هایی باید پرسید؟
برای شروع، لازم نیست اطلاعات بسیار پیچیده‌ای جمع‌آوری شود. چند سؤال مهم می‌تواند تصویر اولیه‌ای از مخاطبان ایجاد کند.
برای مثال:
* مخاطبان اصلی چه کسانی هستند؟
* چه نیاز یا مشکلی دارند؟
* چرا ممکن است وارد سایت شوند؟
* چه اطلاعاتی برای آن‌ها اهمیت دارد؟
* قبل از انتخاب یک محصول یا خدمت چه چیزهایی را بررسی می‌کنند؟
* چه سؤالاتی ممکن است داشته باشند؟
* چه چیزی می‌تواند اعتماد آن‌ها را افزایش دهد؟
پاسخ به این سؤال‌ها می‌تواند به تصمیم‌گیری بهتر درباره صفحات و محتوا کمک کند.
مخاطب سایت به دنبال چه چیزی است؟
یکی از مهم‌ترین نکات در شناخت مخاطب این است که بدانیم کاربر با چه هدفی وارد سایت می‌شود.
برای مثال، فردی که عبارت مشخصی را در گوگل جستجو می‌کند ممکن است به دنبال:
* کسب اطلاعات
* مقایسه گزینه‌ها
* بررسی خدمات
* مشاهده قیمت
* خرید محصول
* تماس با یک کسب‌وکار
باشد.
این موضوع با مفهوم هدف جستجو یا Search Intent نیز ارتباط دارد.
کاربرانی که برای کسب اطلاعات وارد سایت می‌شوند، معمولاً نیاز متفاوتی نسبت به کاربرانی دارند که آماده خرید یا ثبت درخواست هستند.
در آینده، در مقاله [هدف جستجو یا Search Intent چیست؟]
[لینک داخلی پس از انتشار مقاله در دسته «محتوا و سئو سایت»]
به‌صورت دقیق‌تر به این موضوع خواهیم پرداخت.
چگونه اطلاعات واقعی درباره مخاطبان به دست آوریم؟
شناخت مخاطب نباید فقط بر اساس حدس و تصور انجام شود.
یکی از بهترین منابع، مشتریان و کاربران واقعی کسب‌وکار هستند.
برای مثال، می‌توان بررسی کرد:
* مشتریان فعلی معمولاً چه کسانی هستند؟
* بیشتر از چه طریقی با کسب‌وکار آشنا شده‌اند؟
* قبل از خرید چه سؤال‌هایی می‌پرسند؟
* چه مشکلاتی دارند؟
* چه خدمات یا محصولاتی را بیشتر انتخاب می‌کنند؟
سؤال‌هایی که مشتریان بارها مطرح می‌کنند، می‌توانند اطلاعات ارزشمندی درباره نیاز آن‌ها ارائه دهند.
همچنین بررسی داده‌های سایت می‌تواند به شناخت رفتار کاربران کمک کند.
ابزار Google Analytics اطلاعاتی درباره رفتار کاربران و تعامل آن‌ها با صفحات سایت ارائه می‌دهد.
همچنین ابزار Google Search Console می‌تواند نشان دهد کاربران از طریق چه جستجوهایی ممکن است سایت را در نتایج گوگل پیدا کنند.
این اطلاعات می‌توانند به مرور زمان تصویر دقیق‌تری از مخاطبان واقعی سایت ایجاد کنند.
بررسی مشتریان فعلی چه کمکی می‌کند؟
اگر یک کسب‌وکار مشتری دارد، مشتریان فعلی می‌توانند یکی از مهم‌ترین منابع شناخت مخاطب باشند.
برای مثال، ممکن است مشخص شود که بیشتر مشتریان:
* از یک صنعت مشخص هستند.
* مشکل مشترکی دارند.
* قبل از همکاری سؤال‌های مشابهی می‌پرسند.
* به بخش خاصی از خدمات علاقه بیشتری دارند.
این اطلاعات می‌توانند در طراحی صفحات و تولید محتوا مورد استفاده قرار بگیرند.
برای مثال، اگر بسیاری از مخاطبان قبل از همکاری به دنبال مشاهده پروژه‌های قبلی باشند، نمایش مناسب (نمونه‌کارها) می‌تواند اهمیت بیشتری داشته باشد.
[لینک داخلی به صفحه نمونه‌کار سایت شما]
آیا همه مخاطبان سایت یکسان هستند؟
خیر.
بسیاری از سایت‌ها چند گروه مخاطب دارند.
برای مثال، یک شرکت ممکن است هم مشتریان بالقوه داشته باشد و هم شرکای تجاری یا افرادی که برای دریافت اطلاعات وارد سایت می‌شوند.
در این شرایط بهتر است گروه‌های اصلی مشخص شوند و برای هر گروه، نیازهای مهم بررسی شود.
اما این موضوع به معنی ایجاد مسیرهای بسیار پیچیده برای همه کاربران نیست.
هدف اصلی باید این باشد که کاربران بتوانند اطلاعات موردنیاز خود را با مسیر روشن‌تری پیدا کنند.
شناخت مخاطب چه تأثیری بر محتوای سایت دارد؟
محتوای سایت باید بتواند به سؤال‌ها و نیازهای واقعی مخاطبان پاسخ دهد.
برای مثال، اگر مخاطب قبل از سفارش یک خدمت نیاز دارد نمونه‌کارهای قبلی را بررسی کند، فقط نوشتن توضیح درباره خدمات کافی نیست.
ممکن است لازم باشد مواردی مانند:
* نمونه‌کارهای واقعی
* توضیح فرآیند همکاری
* معرفی خدمات
* پاسخ به پرسش‌های متداول
* راه‌های ارتباطی
نیز در دسترس باشند.
شناخت مخاطب کمک می‌کند مشخص شود چه محتوایی واقعاً برای سایت ضروری است.
در مقاله [محتوای موردنیاز سایت را قبل از طراحی چگونه مشخص کنیم؟]
[لینک داخلی پس از انتشار]
به این موضوع بیشتر خواهیم پرداخت.
شناخت مخاطب چه تأثیری بر طراحی صفحات دارد؟
طراحی سایت باید به کاربران کمک کند اطلاعات مهم را راحت‌تر پیدا کنند.
برای مثال، اگر مخاطب اصلی یک سایت مدیران شرکت‌ها هستند، ممکن است اطلاعات تخصصی، معرفی توانایی‌ها و نمونه پروژه‌ها اهمیت بیشتری داشته باشند.
اما در یک فروشگاه اینترنتی، کاربران ممکن است بیشتر به دنبال دسته‌بندی واضح، مشخصات محصول و مسیر ساده خرید باشند.
بنابراین شناخت مخاطب می‌تواند روی مواردی مانند:
* ساختار منو
* ترتیب بخش‌های صفحه
* نوع محتوا
* نحوه نمایش اطلاعات
* دکمه‌های دعوت به اقدام
تأثیر داشته باشد.
در مقاله [ساختار صفحات سایت چگونه تعیین می‌شود؟]
[لینک داخلی پس از انتشار]
ارتباط میان نیاز کسب‌وکار و ساختار سایت را بررسی خواهیم کرد.
شناخت مخاطب و تجربه کاربر
تجربه کاربر یا UX ارتباط نزدیکی با شناخت مخاطب دارد.
طراحی تجربه مناسب بدون در نظر گرفتن نیازهای کاربران دشوار است.
برای مثال، اگر مخاطب برای انجام یک کار مشخص وارد سایت شود اما مسیر رسیدن به آن پیچیده باشد، تجربه مناسبی نخواهد داشت.
شناخت مخاطب کمک می‌کند تصمیم بگیریم:
* چه اطلاعاتی باید زودتر نمایش داده شوند؟
* چه مسیرهایی اهمیت بیشتری دارند؟
* چه اقداماتی باید ساده‌تر باشند؟
* چه بخش‌هایی ممکن است باعث سردرگمی شوند؟
در مقاله [UX چیست و چه نقشی در طراحی سایت دارد؟]
[لینک داخلی پس از انتشار]
این موضوع را دقیق‌تر بررسی خواهیم کرد.
یک اشتباه رایج: طراحی بر اساس سلیقه شخصی
یکی از اشتباهاتی که ممکن است در طراحی سایت اتفاق بیفتد، تصمیم‌گیری فقط بر اساس سلیقه شخصی است.
ممکن است صاحب کسب‌وکار یا طراح یک سبک خاص را دوست داشته باشد، اما کاربران سایت نیاز یا رفتار متفاوتی داشته باشند.
البته زیبایی و هویت بصری اهمیت دارند، اما سایت در نهایت باید برای استفاده مخاطبان نیز مناسب باشد.
به همین دلیل، بهتر است تصمیم‌های مهم طراحی فقط بر اساس این سؤال گرفته نشوند که:
«چه چیزی زیباتر است؟»
بلکه این سؤال نیز مطرح شود:
«چه چیزی برای مخاطب مناسب‌تر و قابل استفاده‌تر است؟»
چگونه شناخت مخاطب را به ساختار سایت تبدیل کنیم؟
بعد از شناخت نسبی مخاطبان، می‌توان اطلاعات به‌دست‌آمده را در تصمیم‌های عملی سایت استفاده کرد.
برای مثال:
اگر مخاطب قبل از تصمیم‌گیری به نمونه‌کار نیاز دارد:
نمونه‌کارها باید به‌راحتی قابل دسترسی باشند.
اگر مخاطب سؤال‌های زیادی دارد:
بخش پرسش‌های متداول یا توضیحات کامل‌تر می‌تواند مفید باشد.
اگر مخاطب به دنبال یک خدمت مشخص است:
مسیر رسیدن به صفحه خدمات باید واضح باشد.
اگر مخاطب قبل از تماس نیاز به اعتماد دارد:
اطلاعات واقعی، نمونه پروژه‌ها و معرفی شفاف کسب‌وکار اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.
این تصمیم‌ها باید بر اساس نیاز واقعی مخاطبان گرفته شوند، نه صرفاً براساس یک ساختار ثابت.
شناخت مخاطب یک فرآیند ثابت نیست
رفتار کاربران ممکن است با گذشت زمان تغییر کند.
همچنین ممکن است کسب‌وکار خدمات جدیدی ارائه دهد یا مخاطبان جدیدی جذب کند.
به همین دلیل، شناخت مخاطب بهتر است به‌صورت دوره‌ای بررسی شود.
داده‌های واقعی سایت، بازخورد مشتریان و سؤال‌های کاربران می‌توانند به بهبود تدریجی ساختار و محتوا کمک کنند.
یک سایت حرفه‌ای می‌تواند با رشد کسب‌وکار و شناخت بهتر کاربران، به مرور توسعه پیدا کند.
جمع‌بندی
مخاطب هدف سایت گروهی از کاربران هستند که سایت برای پاسخ دادن به نیازها و اهداف آن‌ها طراحی می‌شود.
شناخت مخاطب می‌تواند روی ساختار صفحات، نوع محتوا، مسیر حرکت کاربر و تجربه استفاده از سایت تأثیر زیادی داشته باشد.
برای شناخت بهتر مخاطب می‌توان به مواردی مانند مشتریان فعلی، سؤال‌های پرتکرار، رفتار کاربران و داده‌های واقعی سایت توجه کرد.
هدف این نیست که برای هر کاربر یک سایت متفاوت طراحی شود؛ بلکه باید نیازهای اصلی گروه‌های مهم مخاطبان شناخته شوند.
هرچه شناخت کسب‌وکار از کاربران واقعی بیشتر باشد، امکان ایجاد سایتی با ساختار روشن‌تر و محتوای مرتبط‌تر نیز بیشتر خواهد شد.
