کپی‌رایت و استفاده از محتوای دیگران در سایت چه محدودیت‌هایی دارد؟
کپی‌رایت و استفاده از محتوای دیگران در سایت زمانی اهمیت پیدا می‌کند که کسب‌وکار بخواهد متن، تصویر، ویدئو، فایل، موسیقی، نرم‌افزار یا هر اثر دیگری را که توسط شخص یا مجموعه دیگری ایجاد شده، در وب‌سایت خود منتشر یا استفاده کند. صرفاً پیدا کردن یک محتوا در اینترنت یا ذکر نام صاحب اثر، به‌تنهایی به معنی داشتن حق استفاده از آن نیست.
برای یک وب‌سایت حرفه‌ای باید مشخص باشد هر محتوایی که منتشر می‌شود از کجا تهیه شده، صاحب حق آن چه کسی است و آیا اجازه لازم برای استفاده، تغییر، بازنشر یا بهره‌برداری تجاری از آن وجود دارد یا خیر.
کپی‌رایت چیست؟
کپی‌رایت یا حق مؤلف، مجموعه حقوقی است که برای حمایت از پدیدآورنده یک اثر نسبت به اثر ایجادشده در نظر گرفته می‌شود.
در حقوق ایران، «قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان» از مهم‌ترین قوانین این حوزه است. این قانون، اثر را حاصل دانش، هنر یا ابتکار پدیدآورنده می‌داند و برای نمونه، نوشته‌های علمی، فنی، ادبی و هنری و همچنین برخی آثار صوتی و تصویری را در زمره آثار مورد حمایت قرار می‌دهد. (قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان)
آیا هر چیزی که در اینترنت منتشر شده، قابل استفاده در سایت است؟
خیر.
قرار گرفتن یک تصویر، مقاله، ویدئو یا فایل در اینترنت به این معنی نیست که مالک آن اثر، حق استفاده عمومی و بدون محدودیت از آن را به دیگران داده است.
برای مثال ممکن است یک تصویر در موتور جست‌وجو، شبکه اجتماعی یا سایت دیگری قابل مشاهده باشد، اما این موضوع به‌تنهایی اجازه دانلود، تغییر و استفاده تجاری از آن در وب‌سایت شما ایجاد نمی‌کند.
بنابراین بهتر است قبل از استفاده از محتوای متعلق به دیگران، حداقل سه موضوع مشخص شود:
* صاحب یا دارنده حقوق اثر چه کسی است؟
* اثر با چه شرایطی منتشر شده است؟
* آیا مجوز استفاده موردنظر شما را دارید؟
این موضوع برای سایت‌های تجاری اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا استفاده از یک اثر در تبلیغات، فروش، معرفی محصول یا خدمات ممکن است با استفاده شخصی از آن تفاوت داشته باشد.
آیا ذکر منبع برای استفاده از محتوای دیگران کافی است؟
لزوماً خیر.
ذکر نام نویسنده یا لینک دادن به منبع، از نظر اخلاقی و حرفه‌ای اقدام مناسبی است، اما نباید به‌صورت خودکار آن را معادل اجازه استفاده از اثر دانست.
برای مثال، اگر شخصی یک عکس را در سایت خود منتشر کرده باشد و شما همان عکس را در سایت تجاری خود قرار دهید و فقط زیر آن بنویسید «منبع: فلان سایت»، این کار به‌خودی‌خود ثابت نمی‌کند که اجازه لازم برای تکثیر و استفاده از تصویر را داشته‌اید.
در مقابل، ممکن است صاحب اثر صراحتاً اجازه استفاده با ذکر منبع را داده باشد. در این حالت باید شرایط همان مجوز رعایت شود.
بنابراین بین «ذکر منبع» و «داشتن مجوز استفاده» تفاوت وجود دارد.
آیا می‌توان متن سایت‌های دیگر را کپی کرد؟
به‌طور کلی نباید متن دیگران را صرفاً به دلیل در دسترس بودن در اینترنت، بدون بررسی حقوق مربوط به آن در سایت خود کپی و منتشر کرد.
مقاله، توضیحات محصول، متن آموزشی، ترجمه، نقد، معرفی و سایر نوشته‌های خلاقانه ممکن است مشمول حمایت حقوق مؤلف قرار بگیرند.
قانون حمایت حقوق مؤلفان نیز برای پدیدآورنده حقوقی مانند حق انحصاری نشر، پخش، عرضه و اجرای اثر و بهره‌برداری مادی و معنوی از آن در نظر گرفته است. (قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان)
آیا بازنویسی یک مقاله دیگران مشکل کپی‌رایت را حل می‌کند؟
صرف تغییر دادن چند کلمه یا جابه‌جا کردن جمله‌ها را نباید راه‌حل مطمئنی برای استفاده از محتوای دیگران دانست.
اگر محتوای یک مقاله تقریباً با ساختار، بیان و محتوای اثر دیگری بازسازی شود، صرفاً تغییر ظاهری کلمات لزوماً به معنی تولید یک اثر مستقل نیست.
برای یک سایت حرفه‌ای بهتر است اطلاعات موردنیاز از منابع مختلف بررسی شود و سپس متن با ساختار، تحلیل و بیان مستقل تولید شود.
این روش علاوه بر مسائل حقوقی، از نظر کیفیت محتوا نیز ارزش بیشتری دارد.
آیا استفاده از عکس‌های گوگل در سایت مجاز است؟
صرفاً پیدا کردن تصویر از طریق Google Images یا موتورهای جست‌وجوی دیگر، مجوز استفاده از آن تصویر نیست.
موتور جست‌وجو معمولاً محل پیدا کردن محتواست، نه صاحب حق آن.
برای استفاده از تصویر بهتر است یکی از وضعیت‌های زیر روشن باشد:
* تصویر توسط خود کسب‌وکار تولید شده است.
* تصویر با اجازه صاحب اثر دریافت شده است.
* تصویر از یک منبع دارای مجوز مناسب تهیه شده است.
* شرایط استفاده از تصویر اجازه استفاده موردنظر شما را می‌دهد.
* تصویر در شرایطی قرار دارد که استفاده از آن طبق مجوز مربوط مجاز است.
حتی در این موارد نیز باید محدودیت‌های مجوز، مانند الزام به ذکر منبع، ممنوعیت استفاده تجاری یا ممنوعیت تغییر اثر بررسی شود.
آیا استفاده از عکس محصول دیگران مجاز است؟
این موضوع به منبع و حقوق مربوط به عکس بستگی دارد.
اگر تولیدکننده یا صاحب برند تصاویر رسمی محصولات خود را برای استفاده فروشندگان در اختیار آن‌ها قرار داده باشد، استفاده ممکن است طبق شرایط اعلام‌شده مجاز باشد.
اما اگر فروشنده دیگری عکس اختصاصی یک محصول را تهیه کرده باشد، صرف اینکه همان محصول در بازار متعلق به برند دیگری است، لزوماً به شما حق استفاده از عکس او را نمی‌دهد.
بنابراین بهتر است بین خود محصول و عکس یا محتوای تولیدشده درباره محصول تفاوت گذاشته شود.
آیا استفاده از ویدئوهای دیگران در سایت مجاز است؟
قرار دادن ویدئوی متعلق به شخص یا مجموعه دیگر در سایت نیز باید بر اساس شرایط استفاده از آن بررسی شود.
برای مثال ممکن است یک ویدئو:
* برای استفاده عمومی منتشر شده باشد؛
* فقط امکان مشاهده در یک پلتفرم را داشته باشد؛
* اجازه Embed داشته باشد؛
* اجازه دانلود و بارگذاری مجدد نداشته باشد؛
* یا برای استفاده تجاری نیازمند اجازه جداگانه باشد.
بنابراین «در اینترنت قابل مشاهده بودن» با «داشتن اجازه برای بارگذاری مجدد در سایت» یکسان نیست.
آیا می‌توان محتوای شبکه‌های اجتماعی را در سایت استفاده کرد؟
این موضوع نیز به نوع استفاده و شرایط پلتفرم و صاحب اثر بستگی دارد.
برای مثال، قرار دادن یک لینک به پست عمومی با دانلود تصویر یا ویدئو و بارگذاری مجدد آن در سرور سایت یکسان نیست.
اگر هدف شما نمایش محتوای یک شبکه اجتماعی در سایت است، بهتر است تا حد امکان از روش‌های رسمی نمایش یا Embed همان پلتفرم استفاده شود و شرایط مربوط به آن بررسی شود.
همچنین اگر محتوای یک شخص را برای تبلیغات، معرفی محصول یا استفاده تجاری بازنشر می‌کنید، بهتر است مجوز لازم را از صاحب محتوا دریافت کنید.
آیا نقل‌قول از یک مقاله یا کتاب مجاز است؟
نقل‌قول را نباید با کپی کردن کل اثر اشتباه گرفت.
در یک مقاله ممکن است برای توضیح یک موضوع، بخشی کوتاه از یک منبع نقل شود و منبع آن نیز مشخص شود. اما اینکه چه مقدار از یک اثر و با چه شرایطی می‌توان استفاده کرد، به مقررات قابل اعمال و شرایط موردنظر بستگی دارد.
بنابراین بهتر است برای یک سایت تجاری از این تصور استفاده نشود که «اگر منبع را بنویسم، هر مقدار از متن دیگران را می‌توانم منتشر کنم».
اگر محتوای موردنظر بخش قابل توجهی از اثر دیگری است، راه مطمئن‌تر بررسی مجوز یا دریافت اجازه لازم است.
آیا ترجمه محتوای دیگران هم می‌تواند مشمول حقوق مؤلف باشد؟
بله، ترجمه را نباید صرفاً به دلیل اینکه متن نهایی به زبان دیگری نوشته شده، از موضوع حقوق مؤلف خارج دانست.
ترجمه می‌تواند خود یک اثر خلاقانه باشد و در عین حال، استفاده از اثر اصلی نیز ممکن است حقوق پدیدآورنده یا دارنده حقوق آن اثر را مطرح کند.
به همین دلیل، اگر کسب‌وکار قصد دارد مقاله، کتاب، گزارش یا محتوای خارجی را ترجمه و در سایت منتشر کند، بهتر است وضعیت حقوقی اثر اصلی و مجوز ترجمه و انتشار آن بررسی شود.
قانون تجارت الکترونیکی درباره محتوای دیجیتال چه می‌گوید؟
اهمیت این موضوع برای سایت‌ها فقط به قانون عمومی حقوق مؤلف محدود نمی‌شود.
قانون تجارت الکترونیکی در ماده ۶۲، حقوق مربوط به تکثیر، اجرا و توزیع آثار تحت حمایت قوانین مالکیت ادبی و هنری و نرم‌افزارها را در قالب «داده‌پیام» مورد توجه قرار داده است.
این ماده همچنین موضوعاتی مانند اطلاعات، نرم‌افزارها، پایگاه‌های داده و برخی حقوق مالکیت فکری در بستر مبادلات الکترونیکی را در چارچوب قوانین مربوط قرار می‌دهد. (قانون تجارت الکترونیکی)
آیا نرم‌افزار و کد سایت هم شامل حقوق مالکیت فکری می‌شود؟
باید میان بخش‌های مختلف یک وب‌سایت تفاوت گذاشت.
کد نرم‌افزار، طراحی گرافیکی، تصاویر، متن‌ها، ویدئوها، فونت‌ها، قالب‌ها و سایر اجزای سایت ممکن است هرکدام وضعیت حقوقی متفاوتی داشته باشند.
برای مثال اگر طراحی سایت یا توسعه نرم‌افزار توسط یک شرکت یا برنامه‌نویس انجام شده باشد، قرارداد میان طرفین می‌تواند درباره مالکیت و حدود استفاده از کد و سایر خروجی‌ها اهمیت زیادی داشته باشد.
بنابراین پرداخت هزینه طراحی سایت لزوماً به این معنی نیست که تمام حقوق مربوط به هر بخش از پروژه، بدون هیچ محدودیتی، به مشتری منتقل شده است.
بهتر است قرارداد طراحی و توسعه سایت مشخص کند مالکیت و حق استفاده از خروجی‌ها دقیقاً متعلق به چه کسی است و چه مواردی تحت مجوز استفاده قرار می‌گیرند.
اگر طراح سایت برای مشتری تصویر یا فونت تهیه کند، مسئولیت با چه کسی است؟
این موضوع باید از ابتدا روشن شود.
اگر طراح سایت برای پروژه از یک تصویر، فونت، قالب، افزونه، آیکون یا فایل دارای مجوز استفاده می‌کند، باید مشخص باشد مجوز به نام چه شخص یا شرکتی است و چه نوع استفاده‌ای را اجازه می‌دهد.
برای مثال ممکن است یک مجوز فقط برای استفاده توسط خود طراح صادر شده باشد یا فقط یک پروژه خاص را پوشش دهد.
به همین دلیل، در پروژه‌های طراحی سایت بهتر است مشخصات منابع و مجوزهای مهم مستند شوند و مشتری بداند کدام فایل‌ها اختصاصی هستند و کدام موارد تحت مجوز شخص ثالث استفاده می‌شوند.
این کار می‌تواند از اختلافات بعدی میان طراح و صاحب کسب‌وکار جلوگیری کند.
آیا محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی کپی‌رایت دارد؟
در مورد محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی نباید یک پاسخ ساده و یکسان برای همه کشورها و همه ابزارها ارائه کرد.
از یک طرف باید شرایط استفاده و مالکیت خروجی در قرارداد و قوانین سرویس هوش مصنوعی بررسی شود؛ از طرف دیگر، وضعیت حقوقی خود خروجی ممکن است به قانون کشور، میزان دخالت انسان در تولید اثر و ماهیت اثر بستگی داشته باشد.
برای کسب‌وکار ایرانی نیز بهتر است تصور نشود که چون متنی با یک ابزار هوش مصنوعی تولید شده، استفاده از آن بدون هیچ بررسی دیگری کاملاً بی‌خطر است.
همچنین باید بررسی شود که خروجی تولیدشده تا چه اندازه شبیه محتوای موجود دیگران است و آیا استفاده از آن ممکن است حقوق شخص دیگری را درگیر کند.
آیا خرید محتوا به معنی مالکیت کامل آن است؟
نه لزوماً.
عبارت «خرید محتوا» می‌تواند معانی مختلفی داشته باشد.
گاهی شما مالک حقوق مشخصی نسبت به اثر می‌شوید و گاهی فقط یک مجوز استفاده دریافت می‌کنید.
برای مثال، خرید یک عکس استوک ممکن است فقط مجوز استفاده از آن تصویر را طبق شرایط سرویس فراهم کند و به معنی انتقال تمام حقوق مادی و معنوی اثر نباشد.
بنابراین در خرید محتوا، باید مشخص شود:
* چه چیزی خریداری شده است؟
* مجوز استفاده تا چه زمانی معتبر است؟
* استفاده تجاری مجاز است یا خیر؟
* امکان ویرایش اثر وجود دارد یا خیر؟
* امکان استفاده در چند سایت وجود دارد؟
* آیا امکان واگذاری به شخص دیگر وجود دارد؟
* آیا نیاز به ذکر نام پدیدآورنده وجود دارد؟
اگر صاحب محتوا اجازه استفاده بدهد، چه چیزی را باید مشخص کنیم؟
بهتر است اجازه استفاده تا حد امکان روشن باشد.
برای مثال مشخص شود:
* اثر دقیقاً کدام است؟
* چه شخص یا مجموعه‌ای اجازه استفاده می‌دهد؟
* استفاده در چه سایتی مجاز است؟
* استفاده تجاری مجاز است یا خیر؟
* امکان ویرایش وجود دارد یا خیر؟
* امکان استفاده در تبلیغات وجود دارد یا خیر؟
* مدت مجوز چقدر است؟
* محدوده جغرافیایی مجوز چیست؟
* آیا امکان واگذاری یا انتقال مجوز وجود دارد؟
برای کسب‌وکارها بهتر است این مجوزها، مخصوصاً در پروژه‌های مهم، به شکل قابل استناد نگهداری شوند.
اگر صاحب محتوا بعداً درخواست حذف کند چه کنیم؟
اگر محتوایی بدون مجوز یا برخلاف شرایط مجوز استفاده شده باشد، بهتر است موضوع سریع بررسی شود.
در چنین شرایطی کسب‌وکار نباید صرفاً به این دلیل که محتوا مدت زیادی روی سایت قرار داشته، تصور کند ادامه استفاده مشکلی ندارد.
بهتر است:
1. منبع و وضعیت حقوقی محتوا بررسی شود.
2. مجوز یا مستند خرید پیدا شود.
3. شرایط استفاده بررسی شود.
4. در صورت نبود مجوز، امکان حذف یا جایگزینی محتوا بررسی شود.
5. اگر اختلاف جدی است، موضوع توسط متخصص حقوقی بررسی شود.
این رویکرد به‌خصوص برای تصاویر، ویدئوها و مطالبی که در صفحات مهم تجاری استفاده شده‌اند اهمیت دارد.
برای جلوگیری از مشکل کپی‌رایت در سایت چه کار کنیم؟
یک فرآیند ساده می‌تواند بسیاری از مشکلات را کاهش دهد.
قبل از انتشار هر محتوای شخص ثالث، مشخص کنید:
منبع محتوا چیست؟
مشخص کنید فایل یا محتوا از کجا تهیه شده است.
صاحب حق چه کسی است؟
در صورت امکان مشخصات پدیدآورنده یا دارنده حقوق را ثبت کنید.
مجوز استفاده چیست؟
بررسی کنید آیا استفاده موردنظر شما مجاز است یا نیاز به اجازه دارد.
استفاده تجاری مجاز است؟
اگر سایت متعلق به یک کسب‌وکار است، این موضوع را جداگانه بررسی کنید.
شرایط ذکر منبع چیست؟
اگر مجوز نیازمند Attribution است، شیوه موردنظر آن را رعایت کنید.
مستندات را نگه دارید.
فاکتور خرید، متن مجوز، ایمیل اجازه یا سایر مدارک مربوط به استفاده را نگهداری کنید.
برای هر بخش سایت چه محتوایی باید بررسی شود؟
قبل از انتشار یک سایت، بهتر است فقط مقاله‌های وبلاگ بررسی نشوند.
این موارد نیز باید کنترل شوند:
* متن صفحات سایت
* تصاویر محصولات
* تصاویر مقالات
* ویدئوها
* موسیقی
* فایل‌های دانلودی
* PDFها
* فونت‌ها
* آیکون‌ها
* قالب سایت
* افزونه‌ها
* کدهای شخص ثالث
* تصاویر تبلیغاتی
* محتوای شبکه‌های اجتماعی
* ترجمه‌ها
* نقل‌قول‌ها
* محتوای تولیدشده توسط کاربران
در پروژه‌های طراحی سایت، یک فهرست ساده از منابع و مجوزها می‌تواند بعدها بسیار ارزشمند باشد.
کپی‌رایت چه ارتباطی با محتوای سایت و سئو دارد؟
کپی‌رایت و سئو دو موضوع یکسان نیستند.
ممکن است یک صفحه از نظر موتور جست‌وجو عملکرد مناسبی داشته باشد، اما استفاده از محتوای شخص دیگری همچنان از نظر حقوقی مسئله‌ساز باشد.
بنابراین نباید به دلیل اینکه یک متن برای سئو مناسب است، بدون بررسی حقوق استفاده از آن را در سایت منتشر کرد.
برای یک کسب‌وکار حرفه‌ای، محتوای سایت باید هم از نظر کیفیت و اصالت مناسب باشد و هم وضعیت حقوقی استفاده از منابع آن روشن باشد.
اگر برای تولید محتوا از منابع دیگر استفاده کنیم چه روشی بهتر است؟
استفاده از منابع دیگر برای تحقیق با کپی کردن محتوای آن‌ها تفاوت دارد.
روش مناسب‌تر این است که:
1. چند منبع معتبر برای شناخت موضوع بررسی شود.
2. نکات و اطلاعات مهم استخراج شود.
3. مقررات و منابع اصلی در موضوعات حقوقی بررسی شود.
4. متن با ساختار و بیان مستقل نوشته شود.
5. در صورت استفاده مستقیم از بخشی از یک منبع، شرایط نقل‌قول و ذکر منبع رعایت شود.
6. در صورت نیاز به استفاده از اثر دیگران، مجوز آن بررسی شود.
این روش هم کیفیت محتوا را بالاتر می‌برد و هم وابستگی سایت به کپی مستقیم از منابع دیگر را کاهش می‌دهد.
آیا برای همه محتوای سایت باید مجوز کتبی داشته باشیم؟
نه می‌توان یک الزام یکسان برای همه محتواها تعیین کرد و نه باید بدون بررسی تصور کرد که هیچ مجوزی لازم نیست.
وضعیت حقوقی هر محتوا به منبع، نوع اثر، شرایط انتشار و نوع استفاده بستگی دارد.
برای همین، هدف اصلی مدیر سایت باید این باشد که منشأ و وضعیت استفاده از محتوای شخص ثالث قابل توضیح و مستند باشد.
اگر مجوز مشخصی وجود دارد، آن را نگهداری کنید. اگر محتوا توسط تیم خودتان تولید شده، مشخص باشد چه کسی آن را تولید کرده است. اگر از یک سرویس دارای مجوز استفاده شده، شرایط آن سرویس بررسی شود.
آیا صاحب سایت باید مالک تمام محتوای سایت باشد؟
لزومی ندارد تمام محتوا به معنای دقیق حقوقی، مالکیت انحصاری صاحب سایت باشد.
یک سایت می‌تواند از محتوای دارای مجوز استفاده کند، محتوای خریداری‌شده داشته باشد یا از منابعی استفاده کند که شرایط مشخصی برای استفاده عمومی تعیین کرده‌اند.
موضوع مهم این است که حق استفاده‌ای که سایت انجام می‌دهد، با حقوق صاحب اثر و شرایط مجوز سازگار باشد.
این تفاوت برای قراردادهای طراحی سایت نیز مهم است؛ زیرا ممکن است مالک سایت تصور کند با پرداخت هزینه پروژه، تمام اجزای مورد استفاده در سایت برای همیشه و بدون محدودیت متعلق به او شده‌اند، در حالی که برخی اجزا متعلق به اشخاص یا سرویس‌های ثالث هستند.
اگر سایت محتوای کاربران را منتشر کند چه می‌شود؟
اگر کاربران بتوانند نظر، عکس، ویدئو، مقاله یا فایل در سایت ارسال کنند، شرایط استفاده از این محتوا نیز باید از ابتدا مشخص شود.
برای مثال بهتر است در شرایط استفاده سایت روشن شود:
* کاربر مسئول محتوای ارسالی خود است.
* چه نوع محتوایی مجاز نیست.
* سایت در چه شرایطی می‌تواند محتوای ناقض قوانین را حذف کند.
* آیا سایت برای نمایش محتوای ارسالی کاربر مجوز دریافت می‌کند؟
* محدوده استفاده سایت از این محتوا چیست؟
البته این شرایط باید با نوع سامانه و مدل کسب‌وکار واقعی هماهنگ باشد و صرفاً با یک متن عمومی و بسیار گسترده جایگزین بررسی حقوقی نشود.
برای صاحب کسب‌وکار چه چک‌لیستی مناسب است؟
پیش از انتشار محتوا در سایت، این موارد را بررسی کنید:
* منبع محتوا مشخص است.
* مشخص است محتوا توسط چه شخص یا مجموعه‌ای ایجاد شده است.
* وضعیت حقوق استفاده از محتوا بررسی شده است.
* در صورت نیاز، مجوز استفاده دریافت شده است.
* شرایط استفاده تجاری بررسی شده است.
* شرایط ویرایش یا تغییر محتوا بررسی شده است.
* الزام ذکر منبع رعایت شده است.
* مستندات مجوز یا خرید محتوا نگهداری شده است.
* تصاویر و ویدئوهای سایت نیز بررسی شده‌اند.
* فونت‌ها، آیکون‌ها، قالب و فایل‌های شخص ثالث بررسی شده‌اند.
* محتوای شبکه‌های اجتماعی بدون بررسی شرایط آن‌ها بازنشر نشده است.
* ترجمه‌ها و نقل‌قول‌ها بررسی شده‌اند.
* محتوای کاربران دارای چارچوب مشخصی برای انتشار است.
* قرارداد طراحی یا تولید سایت درباره مالکیت و مجوز استفاده از خروجی‌ها ابهام ندارد.
جمع‌بندی
کپی‌رایت در سایت فقط به کپی کردن یک مقاله محدود نمی‌شود. هر بار که کسب‌وکار از متن، عکس، ویدئو، موسیقی، فایل، نرم‌افزار، فونت، ترجمه یا سایر آثار متعلق به دیگران استفاده می‌کند، باید مشخص باشد این استفاده بر چه مبنایی انجام می‌شود.
مهم‌ترین نکته این است که پیدا کردن یک محتوا در اینترنت، به‌تنهایی مجوز استفاده از آن نیست و ذکر منبع نیز لزوماً جایگزین اجازه استفاده نمی‌شود.
برای یک کسب‌وکار حرفه‌ای بهتر است منشأ محتوای شخص ثالث، صاحب حق، شرایط مجوز و مستندات مربوط به استفاده مشخص باشد. در قرارداد طراحی و تولید سایت نیز بهتر است وضعیت حقوق مربوط به کد، تصاویر، فونت‌ها، قالب‌ها و سایر اجزای شخص ثالث روشن شود.
در حقوق ایران، قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان چارچوب مهمی برای حمایت از آثار و حقوق پدیدآورندگان ایجاد کرده و قانون تجارت الکترونیکی نیز حمایت از حقوق مؤلف و برخی حقوق مالکیت فکری را در بستر مبادلات الکترونیکی مورد توجه قرار داده است.
بنابراین بهترین رویکرد برای مدیر سایت این نیست که فقط به دنبال یک جمله مانند «ذکر منبع کافی است» یا «هر چیزی که در اینترنت باشد آزاد است» باشد؛ بلکه باید حق استفاده از هر محتوای شخص ثالث را پیش از انتشار بررسی و در موارد لازم مستند کند.
اگر سایت شما قرار است محتوای گسترده، تصاویر تجاری، ویدئو، نرم‌افزار یا محتوای کاربران را منتشر کند، بهتر است وضعیت حقوقی این موارد متناسب با مدل واقعی کسب‌وکار جداگانه بررسی شود.
نکته: این مقاله برای آشنایی عمومی با حقوق مربوط به محتوای سایت و برنامه‌ریزی بهتر کسب‌وکار تهیه شده است و جایگزین مشاوره حقوقی اختصاصی نیست. در موارد اختلاف، استفاده تجاری گسترده، قراردادهای انتقال یا اعطای مجوز، یا ادعای نقض حقوق، مقررات جاری و شرایط دقیق هر مورد باید توسط متخصص حقوقی بررسی شود.
